Rotterdamse taalpareltjes: waar zijn ze gebleven !!

Rotterdam verandert sneller dan de getijden in een jaar. Gebouwen verdwijnen zomaar, nieuwe woontorens schieten uit de grond en zoals ik eerder al schreef, de oude volkswijken Crooswijk en Katendrecht zijn inmiddels onherkenbaar veranderd. Maar er is nog iets dat langzaam uit het straatbeeld verdwijnt: die ouderwetse Rotterdamse woorden en uitdrukkingen. Effetjes wat voorbeelden !

Neem nou het woordje "jôh". Vroeger kon je daar een compleet gesprek mee voeren. “Mooi weer, "jôh". "Ja, jôh". “Gaan we nog wat doen jôh" ?” "Ken wel, jôh".  Vier keer hetzelfde woordje, vier verschillende betekenissen. Probeer dat maar eens met kunstmatige intelligentie.

Of wat dacht je van een "bakkie pleur"? Tegenwoordig bestellen we een latte macchiato met havermelk, kaneel en een vleugje Himalayazout. Vroeger kreeg je gewoon een bakkie pleur. Sterke koffie waar je lepel rechtop in bleef staan. Als je daarmee een plant water gaf, groeide er spontaan een zonnebloem uit.

Een andere prachtige uitdrukking was: "Doe effe normaal, man". Dat was puur Rotterdams taalgebruik. Je had geen dure coach, geen mindfulness-app of geen zelfhulpboek van driehonderd pagina’s nodig Gewoon één zin en je wist weer waar je stond.

Ook bijna verdwenen is "een opdonder krijgen". Dat betekende niet dat iemand een knuffel nodig had. Integendeel. Als je moeder zei: "Als je niet luistert, krijg je een opdonder", dan wist je dat het tijd was om je levenskeuzes te heroverwegen.

En kent u nog "gozer"? Tegenwoordig heet iedereen "bro", "gast" of zelfs "legend". Maar een Rotterdamse gozer was een speciaal soort mens. Iemand die een lekke band kon plakken, een kast in elkaar kon zetten en ondertussen kritiek leverde op de politiek en het weer.

En over "gozer" gesproken: het woord "mokkel" hoor je ook steeds minder. Dat was vroeger een meisje of vrouw, meestal uitgesproken met een bewonderende blik. Tegenwoordig krijg je waarschijnlijk eerst een workshop moderne communicatie voordat je het nog durft te gebruiken.

Dan hebben we nog "niet lullen maar poetsen". Eigenlijk is dat meer dan een uitdrukking; het is cultureel erfgoed.  De Rotterdammer hield niet van eindeloos vergaderen. Eerst doen, dan kijken of het een goed idee was.

Sommige woorden zijn zo Rotterdams dat niemand precies weet waar ze vandaan komen. Zoals “gabber”. Oorspronkelijk gewoon een maat of vriend. Later kreeg het een compleet trainingspak, een kale kop en muziek van 180 beats per minuut cadeau.

En wie hoorde vroeger niet regelmatig: "Ben je van de pot gerukt"? Een kleurrijke manier om te vragen of iemand nog wel helemaal bij zijn verstand was. Niet bepaald subtiel, maar subtiliteit heeft in Rotterdam nooit voorrang gehad.

Dan was er “een porem”. Geen gezicht, maar een porem. Als iemand zei: “Wat trek jij nou weer voor een porem?”, wist je dat je spiegelbeeld waarschijnlijk geen schoonheidsprijs ging winnen.

En ook prachtig: “ouwehoeren”. Buiten Rotterdam betekent dat vaak zinloos kletsen. In Rotterdam was het bijna een topsport. Urenlang praten over voetbal, het weer, de buren en waarom alles vroeger beter was.

Tot slot nog een klassieker: Het woord “stiefelen”. Gewoon stevig doorlopen. Rotterdammers wandelden niet, ze stiefelden. Liefst met een tempo die bijna leek op een hardloopwedstrijd.

Het mooie van deze woorden is dat ze iets vertellen over de stad. Ze zijn direct, droog, soms een beetje grof en vooral eerlijk. Net als de Rotterdammers zelf.

Dus als u vandaag iemand tegenkomt, probeer het eens. Zeg geen “Goedemiddag, waarde medeburger.” Zeg gewoon: "Hoe is ’t, jôh, loop je een beetje te stiefelen"? De kans bestaat dat iemand verbaasd opkijkt. Maar misschien, heel misschien, verschijnt er een glimlach. En dan zijn die oude Rotterdamse woorden toch nog niet helemaal verdwenen.

Quote: De taal is het kenmerk waar men de stad aan herkent !!